Mijn overovergrootmoeder Paulina

Over tweeënhalve week 180 jaar geleden, op 10 januari 1846, wordt een van mijn overovergrootmoeders van moederskant Paulina Bons geboren in Onstwedder-Mussel, gemeente Onstwedde.

Paulina, in sommige akten ook wel Poulina met een o, groeit op in het mooie Zuid-Oost Groningen. Heel goed mogelijk dat dat in een plaggenhut was. In de regio was het bestaan hard en de armoede groot. Pas later in de negentiende eeuw werden ook in Westerwolde op grotere schaal huizen van steen gebouwd.

Op haar 21ste trouwt Paulina met Harm Bouland, naar wie mijn opa is vernoemd. Overovergrootvader Harm is ten tijde van het huwelijk bijna 23 jaar oud. Het huwelijk wordt voltrokken in Tange, dat zo’n beetje tegen Onstwedde ligt aangeplakt. Ik kom er regelmatig langs als ik vanuit Vlagtwedde door diamantdorp Onstwedde rijd.

Door het huwelijk tussen Paulina en Harm worden twee kinderen gewettigd: Johannes, geboren te Onstwedde op 11 februari 1865, en Harm, geboren te Onstwedde op 30 november 1866. Harm junior is de biologische zoon van Harm senior. Johannes waarschijnlijk ook, maar dat is nog niet met zekerheid achterhaald.

Na hun huwelijk volgen nog elf kinderen. Mijn overgrootvader Johannes was de laatste, de opa van mijn moeder. Geboren in Tange op 22 september 1888. Wat ik uit de verhalen van mijn moeder begrijp was het een hartelijke man met humor, heel aardig. En verder is er nog wel meer over hem te vertellen, maar dat volgt dan wellicht een andere keer.

Je zou denken, omdat mijn overgrootvader dezelfde voornaam had als de eerste later gewettigde Johannes, dat de eerste op of vóór zijn 22ste is overleden. Ik heb de overlijdensakte van de ‘eerste’ Johannes nog niet kunnen achterhalen, maar weet wel dat hij op 28-jarige leeftijd weduwnaar werd. In 1913 hertrouwde hij en in 1916 scheidde hij van zijn tweede vrouw. Dat zit dus anders in elkaar dan ik aanvankelijk dacht.

Van de overige kinderen is (nog) niet veel bekend. Sommigen werden niet oud: Gerrit werd doodgeboren of overleed op de dag van zijn geboorte op 27 mei 1880. De daaropvolgende zoon Gerrit overleed op driejarige leeftijd. Anderen daarentegen bereikten een leeftijd van in de zestig, zeventig. In die tijd een behoorlijke leeftijd. Degene die naar mijn weten tot nog toe de oudste werd, is Geessina Bouland. Zij was fabrieksarbeidster. Later, vanaf wanneer is niet bekend, ging het minder goed met haar en werd zij als patiënte opgenomen in Dennenoord Zuidlaren. Voor de niet-Noorderlingen onder ons: in Dennenoord werden en worden psychiatrische patiënten opgenomen, veelal dementerenden. Geessina overleed, waarschijnlijk in Zuidlaren, op tachtigjarige leeftijd.

Paulina bereikte deze leeftijd niet: zij overleed op 57-jarige leeftijd te Tange, op 20 april 1903. Harm volgde tien jaar later, te Alteveer, op 11 december 1913.